नासाले प्राविधिक कारणले बहुप्रतिक्षित आर्टेमिस २ मिसन फेरि एक पटक स्थगित गरेको छ । रकेटको इन्धन प्रणालीबाट हाइड्रोजन चुहावट भएपछि प्रक्षेपण स्थगित गरिएको नासाले जानकारी दिएको छ ।
फ्लोरिडाको केनेडी स्पेस सेन्टरमा, सबै कुरा योजना अनुसार चलिरहेको थियो । नासाको टोलीले ४९ घण्टाको प्रक्षेपण काउन्टडाउनको लागि पूर्वाभ्यास गरिरहेको थियो । वैज्ञानिकहरूले फेब्रुअरीको सुरुमै चन्द्रमामा चार अन्तरिक्ष यात्री पठाउने आशा गरेका थिए । तर रकेटको इन्धन प्रक्रिया सुरु भएपछि, तरल हाइड्रोजनले लिक भयो । अनुसन्धानले इन्धन प्रणालीमा फेरि चुहावट भएको खुलासा गर्यो । ब्रह्माण्डको सबैभन्दा सानो तत्व हाइड्रोजन नासाको लागि प्रमुख टाउको दुखाइ बनेको छ । यो यति सानो छ कि यो सामान्य खुकुलो सिलबाट पनि सजिलै बाहिर निस्कन सक्छ । नासाको आर्टेमिस २ मिसन व्यवस्थापन टोलीका प्रमुख जोन हनीकटले चुहावटले छक्क परेको बताए । टोलीले रकेटमा रहेका प्रत्येक भल्भ र सिलको राम्ररी निरीक्षण गरेको थियो, तर रकेट र जमिन प्रणालीहरू बीचको अन्तरक्रिया यति जटिल छ कि सानो त्रुटिले पनि सम्पूर्ण मिसनलाई खतरामा पार्न सक्छ ।
हाइड्रोजनले नासाको मिसनमा बाधा पुर्याएको यो पहिलो पटक होइन । जब मानवरहित आर्टेमिस-१ मिसन २०२२ मा प्रक्षेपण गर्ने तालिका थियो, बारम्बार हाइड्रोजन चुहावटले मिसनलाई धेरै महिना ढिलाइ गरेको थियो । फ्लोरिडाको आर्द्रता र बारम्बार उतारचढाव हुने तापक्रमले हाइड्रोजन प्रणालीको लागि चुनौतीहरू अझ बढाएको बताइन्छ ।
यदि हाइड्रोजनले यति धेरै समस्याहरू निम्त्याउँछ भने, नासाले यसको प्रयोग किन त्याग्दैन ? उत्तर यसको अद्भुत क्षमताहरूमा निहित छ । स्पेस लन्च सिस्टम (एसएलएस) रकेटले तरल हाइड्रोजन र तरल अक्सिजनको मिश्रण प्रयोग गर्दछ । यो संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली र कुशल इन्धन हो । जलाउँदा, यसले यति धेरै जोर उत्पन्न गर्दछ कि यसले विशाल रकेटलाई पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षणबाट बाहिर निकाल्न सक्छ र चन्द्रमामा पुग्न सक्छ । सरल भाषामा भन्नुपर्दा, कम इन्धनमा उच्च माइलेज र अतुलनीय शक्तिको लागि हाइड्रोजन एक मात्र विकल्प हो ।
आर्टेमिस २ नासाको मिसन हो जसमा, पहिलो पटक, चार अन्तरिक्ष यात्रीहरू चन्द्रमाको परिक्रमा गर्नेछन् र फर्कनेछन् । मार्चमा हुने मिसनको प्रक्षेपणको लागि तयारीहरू अहिले भइरहेका छन् । नासाको लागि अन्तरिक्ष यात्री सुरक्षा सर्वोपरि छ । मानवरहित मिसनहरूले निश्चित मात्रामा जोखिम बोके पनि, वैज्ञानिकहरू मानवयुक्त मिसनमा १ प्रतिशत जोखिम पनि लिन हिचकिचाउछन् ।
अब नासाले यो मिशनको प्रक्षेपण मार्चको ६, ९ या ११ सम्म गर्नसक्ने बताएको छ ।
