आज भारतको केन्द्रीय बजेट सार्बजनिक हुदैछ । केन्द्रीय अर्थमन्त्री निर्मला सीतारमणले आज बिहान सवा ११ बजे संसदमा केन्द्रीय बजेट २०२६ प्रस्तुत गर्दैछिन् । अर्थमन्त्री निर्मलाले लगातार नवौं कार्यकालको लागि बजेट प्रस्तुत गर्ने भारतको पहिलो अर्थमन्त्री बन्न लागेकी छन् ।
यस वर्षको बजेट दिन अलि विशेष छ किनभने आइतबारको बिदा भएपनि यो फेब्रुअरी १ मा प्रस्तुत गरिदैछ । समयको हिसाबले, २०१७ देखि बजेट साँझ ५ बजेबाट बिहान ११ बजेमा सारिएको थियो । यस वर्षको बजेट कार्यक्रम जनवरी २८ मा सुरु भएको थियो र जनवरी २९ मा आर्थिक सर्वेक्षण जारी गरिएको थियो, जसले देशको आर्थिक अवस्थाको रिपोर्ट कार्डको रूपमा काम गर्दछ । यो रिपोर्ट कार्डले आगामी बजेटको जग बसाल्छ ।
यो मोदी सरकारको तेस्रो कार्यकालको दोस्रो प्रमुख बजेट हो र देशको अर्थतन्त्रको लागि यसको ठूलो महत्त्व छ । निर्मला सीतारमणले लगातार नवौं पटक बजेट प्रस्तुत गरिरहेकी छिन्, जसको अर्थ सरकारले आफ्नो लामो समयदेखिको नीति र कार्यविधिलाई दृढतापूर्वक पछ्याइरहेको छ । अर्को रोचक कुरा के छ भने बजेट सामान्यतया कार्य दिनमा (सोमबारदेखि शुक्रबारसम्म) प्रस्तुत गरिन्छ, यस पटक यो फेब्रुअरी १ मा प्रस्तुत भइरहेको छ, आइतबार भए पनि । गत वर्ष पनि यस्तै अवस्था सिर्जना भएको थियो, जब २०२५ को बजेट शनिबार प्रस्तुत गरिएको थियो ।
सरकारले भारतीय संविधानको धारा ११२ अनुसार बजेट प्रस्तुत गर्दछ । यो बजेट एक वर्षको लागि सरकारको खर्च र राजस्वको पूर्ण विवरण हो (जुन अप्रिल १ देखि सुरु हुन्छ) । सरल भाषामा भन्नुपर्दा, यसमा तीन प्रमुख तत्वहरू छन्, जो सरकारले कति कर सङ्कलन गर्नेछ, विकास परियोजनाहरूमा कति पैसा खर्च गर्नेछ र भविष्यको लागि कस्ता नयाँ योजनाहरू हुनेछन् ।
