युद्धकै बीच इरानले तेल र ग्यासबाट रेकर्ड आम्दानी गर्न सफल भएको छ । अमेरिका र इजरायलसँगको तनावलाई अवसरका रूपमा प्रयोग गर्दै इरानले आफ्नो निर्यात निरन्तर बढाइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय रिपोर्टहरूले देखाएका छन् ।
अमेरिकाले खार्ग टापु आसपासका सैन्य संरचनामा आक्रमण गरे पनि विश्व तेल संकटको डरले तेल टर्मिनललाई सिधै निशाना बनाएको छैन । यही अवस्थाको फाइदा उठाउँदै इरानले खार्ग टर्मिनल सञ्चालनमै राख्दै ‘घोस्ट फ्लीट’ मार्फत चीनतर्फ आपूर्ति जारी राखेको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा सम्बन्धी निकायहरूको अनुसार इरानले दैनिक करिब १७ लाखदेखि २० लाख ब्यारेल तेल निर्यात गरिरहेको छ । देशको झन्डै ९० प्रतिशत तेल निर्यात अझै पनि खार्ग टर्मिनलबाटै भइरहेको बताइएको छ ।
साउथ पार्स ग्यास क्षेत्रमा भएको आक्रमणले केही असर पारे पनि ग्यास आपूर्ति पूर्ण रूपमा बन्द भएको छैन । उता, होर्मुज जलडमरुबाट आवतजावत गर्ने विदेशी जहाजबाट इरानले प्रति जहाज करिब २६ करोड रुपैयाँ ‘युद्ध कर’ उठाइरहेको खबर पनि सार्वजनिक भएको छ ।
इरानको होर्मुज जलडमरुमा बलियो पकड र लगातार आक्रमणका कारण साउदी अरब, कतार, इराक, कुवेत र संयुक्त अरब इमिरेट्सजस्ता खाडी देशहरूको आपूर्ति गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको छ। सुरक्षित समुद्री मार्गको अभाव, बढ्दो आक्रमण र ढुवानी समस्याका कारण ती देशहरूको कुल उत्पादन करिब ७० प्रतिशतसम्म घटेको जनाइएको छ।
मध्यपूर्वमा जारी युद्धको सीधा असर कच्चा तेलको मूल्यमा देखिएको छ। शुक्रबार ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ३.२६ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल ११२.१९ डलर पुगेको छ, जुन सन् २०२२ जुलाईपछि कै उच्च हो ।
यदि तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि नै टिकिरह्यो भने भारतलगायतका देशमा महँगी बढ्ने र बजारमा नकारात्मक असर पर्ने अनुमान गरिएको छ ।
साउदी अरबमा उत्पादन १ करोड ब्यारेल प्रतिदिनबाट घटेर ८० लाखमा झरेको छ भने कतारमा ग्यास उत्पादन क्षमतामा १७ प्रतिशत गिरावट आएको छ । इराकमा उत्पादन ४३ लाखबाट घटेर १३ लाख ब्यारेल प्रतिदिनमा सीमित भएको छ भने कुवेतको निर्यात लगभग ठप्प भएको छ । संयुक्त अरब इमिरेट्समा पनि ढुवानी र बीमा खर्च अत्यधिक बढ्दा व्यापार प्रभावित बनेको छ ।
यसैबीच, बढ्दो महँगी नियन्त्रण गर्न अमेरिकाले इरानी तेल खरिदमा ३० दिनको अस्थायी छुट दिएको छ । मार्च २० देखि अप्रिल १९ सम्म लागू हुने यो निर्णय समुद्रमा रहेका इरानी तेल ट्यांकरको खरिदमा मात्र लागू हुने जनाइएको छ।
