नेपाली राजनीतिमा यतिबेला आलोचनाको केन्द्रमा नेकपा एमाले र यसका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली रहेका छन् । भदौ २३ र २४ को जेनजी आन्दोलनपछि ओली र एमाले आलोचनाको केन्द्रमा रहेका छन् र यो क्रम निर्वाचन नजिकिदै गर्दापनि जारी रहेको छ । के कुनै पनि लोकतान्त्रिक पद्धतिमा एउटा नेताको व्यक्तिगत अहंकार र अडान नै राष्ट्रको अन्तिम सत्य हुन सक्छ ? यस विश्लेषणमा प्राप्त तथ्यहरूको आलोकमा ओलीको कार्यशैलीका ती पाटा केलाउनेछौँ ।
भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलन राजनीतिक इतिहासमा एउटा नमीठो र क्रूर अध्यायका रूपमा अंकित भएको छ । त्यति बेला राज्यको नेतृत्व सम्हालिरहेका केपी शर्मा ओलीको भूमिका विवादित बन्यो । उक्त आन्दोलनका क्रममा ७५ भन्दा बढी युवाहरूको ज्यान जाँदा समेत सरकार प्रमुखको तर्फबाट सामान्य मानवीय समवेदना र सहानुभूति प्रकट नहुनुले धेरैलाई स्तब्ध तुल्यायो । ओलीले ती युवाहरूको सहादत र जनआक्रोशलाई स्वीकार गर्नुको सट्टा त्यसको आफ्नै मनोगत व्याख्या गरे । उनले देशका युवाहरूको स्वःस्फूर्त आवाजलाई ‘विदेशीको इसारामा’ गरिएको षड्यन्त्रको रूपमा चित्रित गर्न अहिले पनि छोडेका छैनन् । आफ्नै नागरिकका लासहरू सडकमा लडिरहँदा त्यसलाई बाह्य शक्तिको चलखेल देख्नुले उनको जनभावनाप्रतिको संवेदनहीनता र संकीर्ण राष्ट्रवादी सोचलाई उदाङ्गो मात्र पारेको छ ।
एमालेको पछिल्लो महाधिवेशनपछि ओलीले पार्टीभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यासको ठाउँमा आफ्नो ‘फलामे पकड’ लाई संस्थागत गरेका छन् । उनले पार्टीभित्रका आफ्ना विरोधी वा फरक मत राख्नेहरूलाई पाखा लगाउन कुनै कसर बाँकी राखेका छैनन् । कुनै समय वैचारिक बहस हुने पार्टीमा अहिले ओलीको ‘एस म्यान’ बन्नु नै अस्तित्व रक्षाको आधार बनेको छ । विशेषगरी निर्वाचनका बेला टिकट वितरणमा देखिएको उनको ‘एकलौटी’ निर्णय गर्ने प्रवृत्तिले पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्रलाई ध्वस्त पारेको छ । आफू विरोधी वा आफ्ना नीतिहरूसँग असहमत हुनेलाई अवसरबाट पूर्ण रूपमा वञ्चित गर्नु र आफू पक्षधरलाई मात्र च्याप्नुले एमालेभित्र एउटा नयाँ प्रकारको अधिनायकवाद जन्माएको छ । कुनै पनि दलमा आन्तरिक प्रतिपक्षको अभाव हुनु भनेको संगठन वैचारिक रूपमा मृत हुनु र व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षाको बन्धक बन्नु हो ।
अर्कोतर्फ ओलीको राजनीतिक शैलीको अर्को विडम्बनापूर्ण पक्ष ‘विकासको एकलौटी रटान’ र ‘आफू मात्रै देशभक्त’ भएको देखाउने मनोविज्ञान हो । उनले सधैँ आफूले मात्र देशको कायापलट गरेको दाबी गर्दै अन्य पक्षका रचनात्मक सुझाव र कुरालाई ठाडै नकार्ने गरेका छन् । विरोधीका तर्क सुन्न समेत तयार नहुने उनको यो प्रवृत्तिले लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यताको उपहास गरिरहेको छ ।
ओलीको अभिव्यक्तिमा ‘आफू बाहेक अरू कोही पनि देशभक्त नेता छैनन्’ भन्ने आशय झल्किने गर्दछ । यस्तो आत्मकेन्द्रित देशभक्तिको परिभाषाले नेपाली समाजमा गम्भीर राजनीतिक ध्रुवीकरण निम्त्याएको छ । एकातिर विकासको ठूलो दाबी गर्ने तर अर्कोतिर जनताको वास्तविक दुःख र असन्तुष्टिलाई नजरअन्दाज गर्ने यो कार्यशैलीले उनको दाबी र धरातलीय यथार्थ बीचको खाडललाई थप गहिरो बनाएको छ ।
अन्ततः केपी शर्मा ओलीको यो ‘फलामे पकड’ ले नेकपा एमालेभित्र त उनको सत्तालाई थप बलियो बनाएको होला, तर यसले समग्र देशको लोकतन्त्र र राजनीतिक संस्कारलाई भने ठूलो क्षति पुर्याएको छ । पार्टीभित्रको असहमतिलाई कुल्चिने, युवाहरूको आन्दोलनलाई विदेशी षड्यन्त्र देख्ने र आफूलाई मात्र विकासको मसिहा मान्ने प्रवृत्ति लोकतन्त्रका लागि घातक छ । अबको गम्भीर प्रश्न के कुनै एक व्यक्तिको विचार, अडान र अहम् नै एउटा लोकतान्त्रिक पार्टी र देशको भविष्य निर्धारण गर्ने अन्तिम सत्य हुन सक्छ ? यस प्रश्नको उत्तर खोज्ने जिम्मा अब सचेत नागरिक र इतिहासको हातमा छ ।
