काठमाडौँ । धेरै पटक यस्तो हुन्छ, हामी हाम्रो वरिपरि बसेका मानिसहरूसँग कुरा गर्छौं, कुनै उपकरण वा उत्पादनको बारेमा छलफल गर्छौं, त्यसपछि केही समय पछि जब हामी फोन हेर्दै जादा, त्यही कुराको विज्ञापन देखा पर्न थाल्छ । मानिसहरू प्रायः यो देखेर छक्क पर्छन् । कसैलाई लाग्छ, फोनले उनीहरूको कुराकानी सुनिरहेको छ । यहाँ सोच्नुपर्ने कुरा के छ भने फोनले साँच्चै तपाईंको कुरा सुन्छ वा रेकर्ड गर्छ ? जानौं तपाईंले भनेको कुरा फोन र कम्पनीहरूमा कसरी पुग्छ ?
वास्तवमा, तपाईंको फोनमा रहेका एपहरू, विशेष गरी सामाजिक सञ्जाल, ब्राउजर र भ्वाइस सहायक (गुगल सहायक वा सिरी), तपाईंको कुराकानी, खोज इतिहास र व्यवहार ट्र्याक गर्छन् । यो डेटा विज्ञापन गर्ने कम्पनीहरूलाई पठाइन्छ र तिनीहरूले त्यस आधारमा तपाईंलाई विज्ञापनहरू देखाउन थाल्छन् । यही कारणले गर्दा तपाईंले तुरुन्तै तपाईंले कुरा गरे अनुसारका उत्पादनको विज्ञापनहरू देख्न थाल्नुहुन्छ । यसपछि, केही दिनको लागि, तपाईंले समान विज्ञापनहरू देख्न थाल्नुहुन्छ, ताकि यदि तपाईं कुनै उत्पादन किन्न चाहनुहुन्छ भने, तपाईंले यसको बारेमा जानकारी पाउनुहुनेछ, मूल्यदेखि सुविधाहरूसम्म । धेरैजसो विज्ञापनहरूले तपाईंलाई सिधै ई-कमर्स वेबसाइटमा लैजान्छन्, जहाँ त्यो उत्पादन बेचिन्छ ।
धेरै एपहरूले माइक्रोफोन, स्थान र क्यामेरा पहुँचको लागि सोध्छन् । यदि तपाईंले अनुमति दिनुभएको छ भने, तिनीहरूले पृष्ठभूमिमा डेटा सङ्कलन गर्न सक्छन् । अर्थात्, यदि तपाईं कसैसँग कुरा गर्दै हुनुहुन्छ र तपाईंको माइक्रोफोन पहुँच सक्रिय छ भने, यो सम्भव छ कि तपाईंको कुराकानीमा कुनै उत्पादन वा उपकरणको नाम आउँछ भने, यसले सो कुराकानीलाई कैद गर्न सक्छ । त्यसपछि तपाईंले त्यससँग सम्बन्धित विज्ञापनहरू मात्र देख्न थाल्नुहुन्छ ।
यति मात्र होइन, गुगल र मेटा जस्ता प्लेटफर्महरूले तपाईंको खोज, च्याट र ब्राउजिङ ढाँचाहरूको विश्लेषण गर्छन् । यदि तपाईंले ‘नयाँ फोन’ को बारेमा साथीसँग कुरा गर्नुभयो र यस विषयमा खोजी गर्नुभयो भने, एल्गोरिथ्मले यसलाई समात्छ र तदनुसार विज्ञापनहरू देखाउँछ । यद्यपि, केही मानिसहरूले दाबी गरेका छन् कि फोनले उनीहरूको निजी कुराकानी सुन्छ, तर त्यस्तो कुनै प्रमाण फेला परेको छैन । धेरैजसो अवस्थामा, तपाईंको अनलाइन गतिविधिहरू र डेटा विश्लेषणको सार लिएर तपाईंलाई विज्ञापनहरू देखाइन्छ ।
यदि तपाईं चाहनुहुन्छ भने, तपाईंले कुन एपहरूलाई आफ्नो माइक्रोफोनमा पहुँच दिनुभएको छ भनेर जाँच गर्न सक्नुहुन्छ । यसको लागि, आफ्नो फोनको सेटिङमा जानुहोस् र कुन एपहरूमा माइक्रोफोन पहुँच छ हेर्नुहोस्, हटाउन लायक लाग्ने एपहरूबाट पहुँच हटाउनुहोस् । यदि तपाईं चाहनुहुन्छ कि तपाईंको कुराकानीको कुनै भाग अरू कसैसम्म नपुगोस्, भने भ्वाइस सहायक प्रयोग नगर्नुहोस्, यसलाई डिएक्टिभ गर्नुहोस् । गुगल र फेसबुक जस्ता एप्पमा गोपनीयता सेटिङ गर्न सकिन्छ र डेटा सङ्कलन हुनबाट रोक्न सकिन्छ ।
